Sinds enkele dagen is Nederland wit. Sneeuw en gladheid zorgen voor nieuwsberichten over vertraagde treinen en geannuleerde vluchten. Dat levert niet alleen mooie winterse plaatjes op, maar ook praktische en juridische vragen op de werkvloer. Want wat als een werknemer door omstandigheden niet op het werk kan verschijnen: wie draagt dan het risico en mag een werkgever van de werknemer in die situatie verlangen dat hij of zij verlof opneemt?
Extreme weersomstandigheden
Extreme weersomstandigheden zoals (heftige) sneeuwval kunnen worden aangemerkt als overmacht, waardoor het risico van het niet kunnen verrichten van arbeid bij de werkgever ligt. De werkgever mag in deze situatie een werknemer in beginsel niet verplichten om vakantiedagen op te nemen en de werknemer behoudt in beginsel recht op loon op grond van artikel 7:628 BW. Daarbij is het wel belangrijk dat de werknemer tijdig meldt dat hij niet kan komen en dat zijn afweging objectief redelijk is gezien de weerswaarschuwing en de reisomstandigheden. Wel mag de werkgever verlangen dat de werknemer, voor zover mogelijk, thuiswerkt of redelijke alternatieven onderzoekt.
Op dit moment (5 januari 2026) geldt “code oranje” in grote delen van Nederland. Dit houdt slechts het advies in om voorzichtig te zijn en niet onnodig de weg op te gaan. Er is daarom niet per definitie sprake van onmogelijkheid om op het werk te verschijnen. Werkgevers mogen hun werknemers dan ook gewoon op het werk verwachten. Als werknemers dit weigeren, zou dit kunnen worden aangemerkt als werkweigering en hebben werknemers geen recht op loon. Coulancehalve kan een werkgever uiteraard overwegen om betaald of onbetaald verlof te laten opnemen. Daarbij is het wel belangrijk om ervoor te waken dat dit niet leidt tot ongewenste precedentwerking tegenover collega’s. Dit is natuurlijk anders als een werknemer met het openbaar vervoer reist en dit niet rijdt of als het KNMI “code rood’ heeft afgekondigd. Als er geen andere redelijke opties zijn om op het werk te verschijnen, thuis te werken of op een later tijdstip te werken, hoeft meestal geen vakantiedag te worden opgenomen.
Geannuleerde vlucht
Als een werknemer na afloop van zijn vakantie door een geannuleerde vlucht niet tijdig kan terugkeren naar Nederland, wordt dit gezien als overmacht aan de zijde van de werknemer. Het risico daarvan ligt in beginsel bij de werkgever en de werkgever mag deze dagen in beginsel niet aanmerken als vakantiedagen.
Vakantie in de zin van artikel 7:634 BW vereist namelijk dat de werknemer daadwerkelijk vrij is met het doel rust en ontspanning te genieten. Bij een vluchtannulering is de werknemer verhinderd om te werken door een omstandigheid die hem niet kan worden toegerekend. De werknemer behoudt daarom recht op zijn gebruikelijke loon.
In de praktijk spreken werkgever en werknemer vaak samen af dat de werknemer alsnog extra vakantiedagen of onbetaald verlof opneemt voor de dagen waarop hij niet kon werken. Dit kan echter alleen als de werknemer daarmee schriftelijk en uitdrukkelijk instemt. Het is daarom verstandig om eventuele afspraken met werknemers schriftelijk vast te leggen. Op deze manier kunnen eventuele discussies op een later moment zo veel mogelijk worden voorkomen.
Vragen?
Neem dan contact op met een van onze advocaten arbeidsrecht.
De afbeelding bovenaan deze pagina is gegenereerd met behulp van AI.
