Op woensdag 25 februari 2026 vertoonde het Filmhuis Gouda de Spaanse thriller Artificial Justice. De film speelt zich af in het jaar 2028. De Spaanse regering wil het rechtssysteem automatiseren en rechters vervangen door kunstmatige intelligentie. Als een rechter wordt gevraagd om dit nieuwe systeem te beoordelen, ontdekt zij dat dit systeem niet alleen maar vooruitgang betekent en achter het project een veel groter plan schuilgaat.
Na afloop van de film nam onze collega mr. Dorien Houkes deel aan een gesprek over kunstmatige intelligentie binnen de rechtspraak. Besproken werd op welke wijze AI op dit moment binnen de advocatuur en rechtspraak wordt gebruikt en of het in de film geschetste scenario misschien dichterbij is dan we denken. Ook werd gediscussieerd over verschillende ethische implicaties van AI-gestuurde rechtspraak. Hoe blijft AI-gestuurde rechtspraak bijvoorbeeld eerlijk, transparant en innovatief? Kan een algoritme zonder humanistische waarden, zintuiglijke ervaring en menselijke emoties wel echt recht spreken? En kan AI tunnelvisie voorkomen of introduceert het juist een nieuwe vorm van tunnelvisie? AI kan waardevolle inzichten bieden, maar kan juist ook ontmoedigen om eigen ervaringen en (morele) afwegingen te gebruiken.
De grote interactie vanuit de zaal liet zien dat er grote interesse voor dit onderwerp is. Voor nu gebruiken wij AI vooral als een handig hulpmiddel en lijkt het einde van de menselijke advocaat en rechter gelukkig (nog) niet in zicht.
